Wracasz drogą krajową o wpół do siódmej wieczorem, siąpi deszcz, a z naprzeciwka nadjeżdża auto, którego reflektory biją w oczy tak mocno, że przez dwie sekundy widzisz przed sobą tylko białą plamę. Dokładnie w tym czasie kilkadziesiąt metrów dalej poboczem idzie ktoś w granatowej kurtce, bez żadnego odblasku, a jego ciemna sylwetka na mokrym asfalcie zlewa się z tłem. Takim scenom mają zapobiegać jesienne akcje policji i Instytutu Transportu Samochodowego (ITS). W 2026 roku pierwsza z nich ruszyła 1 października, a część działań dotyczy wprost twojego samochodu, nie tylko pieszych.
Co ruszyło 1 października i co z tego wynika dla kierowców
Pierwszego dnia miesiąca policja zorganizowała „Ogólnopolski Policyjny Dzień Odblasków” i tym samym otworzyła akcję „Świeć Przykładem – Noś Odblaski!”, która potrwa do końca 2026 roku. Według komunikatu Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji ta pierwsza jest skierowana do pieszych, w tym do seniorów, więc formalnie nie jest to akcja przeciwko kierowcom. Równolegle trwa jednak jesienna kampania „Twoje światła – Nasze bezpieczeństwo”, prowadzona przez to samo Biuro wspólnie ze stacjami kontroli pojazdów, a w jej dniach policja tradycyjnie zwiększa liczbę kontroli ukierunkowanych na stan i sposób używania oświetlenia. Media motoryzacyjne opisują start obu akcji razem i podkreślają, że patrole przyjrzą się także stanowi technicznemu aut. Interia Motoryzacja dodaje własną, nieoficjalną ocenę: największe szanse na spotkanie z patrolem mają właściciele starszych samochodów, w których reflektory straciły część fabrycznej skuteczności. Jeśli jeździsz autem, które ma już kilkanaście lat, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy, a nie ciekawostkę.
Świeci, więc jest dobrze? Niekoniecznie
Żarówka, która się świeci, nie jest jeszcze dowodem, że oświetlenie działa tak, jak powinno.
Instytut Transportu Samochodowego przytacza przy okazji tegorocznej akcji dane, które trudno zbyć wzruszeniem ramion: aż 98 proc. kierowców deklaruje, że bywa oślepianych przez inne pojazdy, a 70 proc. badanych za główne źródło problemu uznaje nielegalne zamienniki żarówek w reflektorach. Według szacunków ITS nawet 80 proc. aut może jeździć z nieprawidłowo ustawionym oświetleniem, tylko około 30 proc. ma światła ustawione poprawnie lub akceptowalnie, a mniej więcej 20 proc. elementów oświetlenia kwalifikuje się do natychmiastowej wymiany. To szacunki, nie pomiar każdego samochodu w kraju, ale rząd wielkości mówi sam za siebie. Dr inż. Paweł Dziedziak z ITS przypomina też, że cztery z dziesięciu najczęstszych przyczyn negatywnych wyników badań technicznych dotyczą oświetlenia zewnętrznego: pękniętych kloszy, wody w reflektorach, źle osadzonych lub przepalonych żarówek, niehomologowanych źródeł światła i nieuprawnionych przeróbek. Za źle ustawiony reflektor kierowca z naprzeciwka płaci chwilową ślepotą, a ty sam mandatem albo gorzej oświetloną jezdnią przed maską.
Lista tego, na co patrzy patrol albo diagnosta, nie jest tajemnicą. Podczas kontroli drogowej i na stacji sprawdza się zwykle:
- działanie świateł mijania i drogowych oraz ustawienie reflektorów,
- kierunkowskazy i światła STOP,
- światła przeciwmgłowe, z których wolno korzystać tylko w określonych warunkach,
- stan i czystość kloszy, bo zmatowiały lub pęknięty klosz rozprasza wiązkę, zanim dotrze do jezdni,
- wszystko, co wygląda na przeróbkę, i tak dalej.
Ile zapłacisz i kiedy policjant może zatrzymać dowód
W Polsce światła mijania lub dzienne obowiązują przez całą dobę, przez cały rok, więc mandat za ich brak nie zależy od pory roku, tylko od pory dnia. Stawki z taryfikatora, które zestawiają media motoryzacyjne na podstawie komunikatów policji, wyglądają tak:
| Wykroczenie | Mandat | Punkty karne |
|---|---|---|
| Jazda bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu | 300 zł | 6 |
| Jazda bez wymaganych świateł w ciągu dnia | 100 zł | 2 |
| Brak świateł przy mgle, opadach lub innym ograniczeniu przejrzystości powietrza | 200 zł | 2 |
| Używanie świateł drogowych niezgodnie z przepisami | 200 zł | 3 |
| Tylne światła przeciwmgłowe przy normalnej przejrzystości powietrza | 100 zł | 2 |
Najczęściej powtarzana kwota, 3000 zł, pojawia się przy kierowaniu pojazdem niesprawnym technicznie albo źle ustawionymi światłami, i tu trzeba uważać na interpretację. Jak zauważa Interia Motoryzacja, taryfikator nie ma osobnej pozycji dla rozregulowanego reflektora, więc policjant może powołać się na ogólny wymóg sprawności pojazdu z art. 66 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a media podają widełki od 20 lub 50 do 3000 zł. Automarket wprost zastrzega, że 3000 zł to górna granica, a nie stała stawka za krzywy reflektor, i to jest uczciwe odczytanie tych przepisów. Znacznie bardziej realnym kosztem bywa co innego: zatrzymanie dowodu rejestracyjnego. Art. 132 ust. 1 ustawy przewiduje je wtedy, gdy policjant stwierdzi lub ma uzasadnione podstawy sądzić, że pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu, a na liście usterek, które to uzasadniają, według informacji ubezpieczyciela Warta znajdują się niesprawne światła mijania i drogowe, niedziałające światło STOP, zbyt mała intensywność światła i oświetlenie niefabryczne.
Dziś zatrzymanie odbywa się zwykle elektronicznie, wpisem w CEPiK, a policjant może wystawić pokwitowanie określające, czy i na jakich warunkach wolno ci jeszcze jechać. Żeby wrócić do pełnej legalności, musisz usunąć usterkę i zrobić badanie techniczne na stacji kontroli pojazdów, a diagnosta po wyniku pozytywnym odnotowuje to w systemie. Zapłacisz więc za naprawę i za dodatkowe badanie, a do tego stracisz kilka dni. Nie licz też na to, że aktualny przegląd cię uchroni: policja przypomina, że auto może mieć ważne badanie techniczne, a dowód i tak może zostać zatrzymany, jeśli patrol stwierdzi np. światła bez homologacji.
LED w reflektorze projektowanym pod halogen: tu najłatwiej o kłopot
Bielsze światło, szersza wiązka, dłuższa żywotność: argumenty za wymianą halogenów na żarówki LED w starszym aucie brzmią rozsądnie, dopóki nie zajrzysz do przepisów. Problem polega na tym, że wielu kierowców i mechaników myli lokalne dopuszczenie do ruchu, spotykane na przykład w Niemczech czy Austrii i często przypisane do konkretnych modeli aut, z międzynarodową homologacją ECE, którą uznaje się w całej Unii. Ministerstwo Infrastruktury przekazało dziennik.pl, że w ONZ trwają prace nad przepisami homologacyjnymi dla zamienników LED. Harmonogram, który przywołują resort i eksperci ITS, zakłada kolejno światła przeciwmgłowe w 2026 roku, drogowe w 2027 i mijania w 2028, ale to plan, a nie obowiązujące prawo. Prasa pisze też o pierwszych zamiennikach z pełną homologacją ECE, na razie dla żarówek typu H11. Do czasu, aż legalne LED-y trafią do popularnych gniazd H4 i H7, ryzyko mandatu i zatrzymania dowodu ponosisz ty.
Nie warto kupować zestawów LED do gniazd H4 i H7 z aukcji, nawet jeśli sprzedawca zapewnia, że pasują do każdego auta. Lepszy wybór: markowa żarówka halogenowa o zwiększonej wydajności, z oznaczeniem homologacji, czyli kółkiem z literą E i numerem kraju na trzonku lub opakowaniu. Daje zwykle więcej światła niż najtańszy zamiennik i nie oślepia ludzi, którzy jadą z naprzeciwka.
Cztery soboty, w które sprawdzą ci światła za darmo
W ramach kampanii „Twoje światła – Nasze bezpieczeństwo” stacje kontroli pojazdów otwierają się w tym roku cztery razy: 24 października, 7 listopada, 21 listopada i 5 grudnia 2026 roku, każdorazowo w sobotę. Diagnosta sprawdza wtedy stan i ustawienie świateł, a jeśli widzi, że reflektory są rozregulowane, ma je skorygować bez opłaty. W akcji uczestniczą stacje zrzeszone w Polskiej Izbie Stacji Kontroli Pojazdów, działające pod patronatem ITS, należące do holdingu Polskiego Związku Motorowego, a także placówki DEKRA Polska i sieci Speed Car oraz stacje Łukasiewicz – PIMOT i samego ITS. Nie każda stacja bierze udział, a pełna lista ma się pojawić w październiku na stronie piskp.pl oraz w aplikacji Yanosik, która wskaże najbliższą placówkę. Poza akcją regulacja świateł kosztuje zwykle kilkadziesiąt złotych i zajmuje kilka minut na regloskopie, więc nawet jeśli twoja stacja nie przystąpi do kampanii, nie ma powodu, żeby z tym zwlekać. Lepszy wybór: pierwsza sobota, 24 października, bo jeśli diagnosta znajdzie usterkę, zdążysz ją naprawić i wrócić na ponowne sprawdzenie 7 listopada.
Zanim pojedziesz na stację, przejrzyj własne auto. Wystarczą trzy czynności, do których nie potrzebujesz żadnych narzędzi:
- włącz mijania, drogowe, kierunkowskazy i światła awaryjne, a potem sprawdź tylne lampy, w tym STOP, w odbiciu witryny albo z pomocą drugiej osoby,
- zwróć uwagę na żółknące, zmatowiałe klosze i wilgoć w środku reflektora, bo to sygnały, że problem nie skończy się na wymianie żarówki,
- przy załadowanym bagażniku ustaw pokrętło korekcji zasięgu świateł, jeśli twoje auto je ma, ponieważ ciężki tył podnosi wiązkę i oślepia innych.
Jeśli chcesz zrobić prowizoryczny test na ścianie, zaparkuj na płaskim terenie około 10 metrów od gładkiego muru. Granica światła i cienia powinna leżeć po obu stronach na tej samej wysokości i wyraźnie poniżej wysokości środków reflektorów, w typowym aucie osobowym zwykle o 1 do 1,5 procent odległości, czyli 10 do 15 cm na 10 metrów, a dokładną wartość podaje producent w instrukcji. To tylko wstępna ocena, regloskop mierzy dokładniej.
Pieszy bez odblasku to także twój problem
Art. 11 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym nakłada na pieszego poruszającego się po zmierzchu po drodze poza obszarem zabudowanym obowiązek używania elementów odblaskowych, chyba że idzie chodnikiem albo drogą przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Mandat za brak odblasku wynosi według policji 100 zł, a jeśli zaniedbanie doprowadzi do niebezpiecznej sytuacji, w grę wchodzi art. 97 Kodeksu wykroczeń z grzywną do 3000 zł albo naganą (ten przepis obejmuje zresztą także rowerzystów i osoby na hulajnogach). Policja przypomina też, że pieszy powinien iść lewą stroną drogi, a odblask ma być widoczny dla kierowców z obu kierunków.
Dla ciebie za kierownicą liczy się arytmetyka. Według ITS pieszy bez odblasku jest widoczny z odległości zaledwie około 20 do 30 metrów, a z odblaskiem nawet z 150 do 200 metrów. Policja podaje z kolei, że minimalna droga zatrzymania auta wynosi około 30 metrów przy 50 km/h i około 90 metrów przy 90 km/h. Wniosek jest brutalny: na wiejskiej drodze bez chodnika i pobocza, po zmroku, przy 90 km/h nie masz szans wyhamować przed człowiekiem w ciemnym ubraniu, bo zobaczysz go dopiero wtedy, gdy będzie za późno. To nie jest przepis, tylko fizyka, i dlatego na takich odcinkach nie warto trzymać się maksymalnej dozwolonej prędkości po zmierzchu. Zwolnij do około 50 km/h, szczególnie w deszczu, kiedy mokry asfalt odbija światła z naprzeciwka i jeszcze bardziej utrudnia dostrzeżenie ciemnej sylwetki.
Zapisz w telefonie sobotę 24 października, a jeszcze dziś wieczorem przypnij odblask do plecaka dziecka i do własnej kurtki.